3 Oct 2008

Deklarasaun FRETILIN hasoru ameasa hosi Xanana

Iha Sabadu (27/09/09) kotuk, Xanana Gusmão halo amiasa atu uja polísia hapara demo iha Dili laran, hanesan uluk uja polísia hapara demo hosi estudante sira.

Xanana dehan:
"Hau rona iha nee imi prepara Marcha da Paz ba Dili. Hau hein imi iha neeba, tau hotu imi iha cadeia!"
FRETILIN responda ba amiasa ne'e hodi apela ba povu atu lalika tauk tan amiasa hosi ema ruma. FRETILIN mos apela ba polisia atu kaer sira nia kna'ar tuir lei ho Constituisaun.

FRETILIN deklara katak ema hotu-hotu iha direitu atu halo demonstrasaun ka halo aksaun politika tanba direitu ida ne garantidu iha Constituisaun no mos iha lei internasional. Laiha ema ida mak bele dehan se mak bele no se mak labele halo demonstrasaun, menus tribunal, steitmentu ne kontinua.
"Iha estadu de direitu demokratiku, tribunal deit mak iha knaar atu "tau ema iha cadeia" se bele prova katak ema viola lei. Laos Primeiro Ministru ka Presidente ka Liurai ka sé sé deit tuir nia hakarak. Nem F-FDTL, ka Polisia ka UNPOL bele tau ema iha komarka ka cadeia sem iha mandate husi tribunal. Iha estadu DITADURA hanesan uluk tempo kolonialismu Portugues Salazar ka Suharto nian deit mak Primeiru Ministru bele tau ema iha cadeia tuir nia hakarak. Iha Timor-Leste independente, konstitusional no demokratiku labele. Tanba nee labele ameasa ema arbiru deit hanesan nee? Tanba sa mak halo ameasa illegal no inkosntitusional hanesan nee? Tanba buka hatauk Povo deit. Tanba konsidera Povo hanesan ema beik neebe la hatene nia direitu ou la iha direitu atu hatene nia direitu."
FRETILIN garante katak Marcha da Pas ne sei lao ba oin nafatin.

Steitmentu tomak iha Ingles ho Tetun bele download iha ne: Press Conference 2 Outubro 2008.

20 comments:

Anonymous said...

ia demokrasia precisa alao o MUSCULO labele demokrasia naran deit...fretilin maputo bele alo nafatin marca da paz,mas precisa alo orden e pas dunik, se lae PNTL,FDTL e FSI anorin imi. E AMP precisa tan força naran loke ibun deit

viva timor leste
viva AMP/xanana

Anonymous said...

AMP mosu ou ukun laos xanana mak sala, mas presidente Ramos mak bolu ba ukun timor leste,tamba sa mak imi (fretilin maputo) la protesta ia tribunal recurso?? marca da pas ba tribunal de recurso???? lao tun sae mak desfama AMP...se imi fretilin maputo ulun toos nafatin timor leste sei sai anesan sasoro laos etu ou ita sei dodok otu pois mak ita are

viva AMP/XANANA
viva timor leste

Anonymous said...

viva timor lesteeeeeeeee
viva xananaaaaaaaaaaaaaa
viva AMPeeeeeeeeeeeeeeee

marca da pas direito ida, mas alo lolos, se alo sala imi (fretilin maputo)sei asoru FSI;FDTL e PNTL ...se AMP precisa tan para ajuda (FDTL,PNTL e FSI)naran loke ibun mai tamba maun boot rua ia ita nia sorin, isin katar atu anorin ema balun dean ami mak alo estabilidade e intabilidade

Anonymous said...

Amigos

Agradeço que façam o favor de tomar nota que o PORTUGAL DIRETO procedeu a correções ortográficas no título e no URL, passando a ser PORTUGAL DIRETO (sem C), o mesmo acontecendo com o URL.
Evidentemente que as causas se prendem com Acordo Ortográfico.

Obrigado pela vossa visita.

Informo que podem ler uma atualização sobre Timor-Leste e a Marcha da Paz.

Anonymous said...

xanana = suharto
amp = golkar

laiha fretilin maputo, laiha fretilin radical
iha deit FRETILIN

laiha timor lorosae, laiha timor loromonu
iha deit Timor-Leste

Anonymous said...

Koalia buat 1 labele temi dhan AMP xanana nian, AMP ne ita hotu hotu nian, ita mak foti e tau fiar ba Xanana para ukun Rai Timor ne'e. nusa mak agora koalia at fali ba Xanana, xanana iha power duni mak nia kaer Governo ne'e situacao mos comesa normal, Xanana ema 1 Que Brani duni atu resolve problema sira ne'e, acontese iha nebe deit Xanana mak xmpre tun ba base hodi fo calma situacao, la iha ema 1 mak fo an ba resolve problema nebe acontese durante ne'e. loke matan hare televisao TVTL, tV seluk nan fo sai ne'e. krizi nia laran situacao at ne Alkatiri ho nia Membro sira mak ba hakalma situacao k? Alkatri so para halo problema deit to ikus fase liman..
se Alkatiri brani ne'e nusa mak momento Povo tomak halo manifestacao iha dili laran htun nia ne'e nia la sai ba koalia hsoru povo tok, se nia dhan nia mak los.? povo convoi ba to farol iha nia uma oin ne'e nia la sai. hruka ema seguranca nia metin. tanba tauk e tanba sente an sala...
agora sai nudar Deputado nusa mak sei hkarak hela bebeik iha uma estado? nusa la koalia ba malu para sai iha uma estado ne'e? alkatiri la sente moe k? durante nia hruka polisi ba duni Mari Carrascalao sai ne'e? nia gosta halo ba ema maibe nia la gosta ema atu halo ba nia. husik agora nia bele kokorek ba iha fatin hotu maibe povo nia fiar ba nia lakon ona, dijiji bebeik eleisao anticipada ne'e nia hnoin nia atu sae boot nafatin k? keta mehi
agora ne'e sorte ona hetan cadera iha Parlamento , do que eleisao anticipada halao ema vota hotu ba partidu seluk Frente lakon hodi oin, sente moe k lae?
povo durante ne'e luta duni ba frente, maibe laos frente 1 Uluk nebe ema fo an ba mate, maibe Frente Maputo nian ne'e
Alkatiri ho nia ema mak hamosu ditadura iha rai laran xanana lae.
Fretelin maputo mak mai estraga timor oan sai oho malu ne'e
fahe armas ba rai los sira
ema grava hotu ona mos fo sai tiha ona sira sei nega nafatin foti liafuan ne acusa ema seluk acusa fali xanana.
keta hnoin povo nebe imi organiza mai halo marcha da paz ne'e fiar imi krik? 100% povo ne tuir deit maibe laran ne'e fo tomak ba Xanana atu ukun.
tanba xanana ema 1 lialos no halo buat los.
liafuan la iha keta foti riba liafuan seluk tula ba ema nia leten.LU OLO ne'e nia tenki apoio nafatin alkatiri tanba alkatiri mak nia mahon ne'e nebe nia tenki hksumik an iha alkatiri nia kaliling okos. LUO OLO be Ocklo boot htais kalsa tula to husar leten ne'e keta koalia arbiru deit xanana laos hnesan o. xanana quando liafuan monu nia sei la lambe, imi mak koalia bosok bebeik povo tun sae viola povo para atu foti bebeik imi, maibe imi sae cadera tur gosto tiha povo mak habai loro nafatin.. LU OLO ne'e nia ema los Baucau maibe nia nega nia an Dhan nia Ema ossu, se hkarak conhese nia maun1 ho nia oin hnesan agora servico iha IOM neba, momento funu ne'e mak nia hlai fahe malu ho familia sira to ukun an hsoru malu ho nia familia nia dhan nia laos, inan rasik deit mos sei nega fara mais liafuan nebe mak nia koalia...
Lu olo hein deit to loron frente lakon hre ba fila ba atauro fan ikan maran deit ona. problema la folin ona ne'e..
sae careta estado nian mos sei koalia nega nafatin, dhan xanana mak goja ho prado, oin hnesan o bele lori cosar ben sosa prado ho landcruiser kotu k? ikan atauro ho jambua iha ossu fan hotu mos sosa la kotu sa ocklo boot nehan tatuk nehan foer, agora mak hela iha uma mutin toba iha esprind bad ne'e uluk ne toba iha fatuk leten deit sa.. se fali ne duni lalika koalia arbiru deit povo fo an ba mate xmpre ba xanana. koalia to baruk mos povo ne hmutuk ho xanana ok..

Anonymous said...

Ita atu tetu semak sala i hafoer Fretilin nian naran ho nune Fretilin lakon Elicao rua Presidente ho primeiro Ministro. Ita hare deit iha 2001 qundo elicao konstituente Fretilin hetan mayoaria absoluta i konsege hakerek Kontituicao (Mas deputado Fretilin balu Ignora fali buat sira nebe sira maka hakerek)i mos kaer Ukun iha primeiro Governo Konstitucional) Maibe Lideranca Fretilin nebe kaer ukun lahatene kria kondicao diak ho nia Amigos partido laran,Desfama Igreja Katolik,Desfama Lideranca Oposicao,
hanoin katak Fretilin mak Povo i Povo mak Fretilin nebe sira fiar katak Povo Timor sei la husik Fretilin Monu ba Rai,Lideranca Nebe kaer ukun la konhece Emar Timor Iha Ano okupacao nia laran Nia so hatene karakter Povo timor hanesan Povo iha 1975.ho karakter Lideranca nebe kaer ukun ladiak ita bele dehan katak nia Rasik mak Estraga Frerilin nebe Povo nian nia usa partido Historico hanesan nia Kareta Politik hodi lori nia Ba Kaer ukun.
Nebe hau lahatene kaderisasi Fretilin b Futuro maka se Se Kamarada Mari+Luolo) husik tiha kargu e semak sei hatudo fali Imagem Diak hodi Partido Historic nee Bele hetan Fali Konfianca Hosi Povo Timor Leste?

Anonymous said...

mari alcatiri=itler
fretilin maputo=konta istoria deit e lahatene ukun....hare deit uluk fretilin boot tebes mas nusa mak ohin loron nakfera hotu kedas????
xanana mak uluk kaer fretilin ga???ou mari alcatiri????kalaru ke mari alcatiri=fretilin maputo la hatene ukun passa vida mak hatun xanana/AMP e halo fretilin nia naran foer tebes


viva timor leste
viva xanana/AMP

Anonymous said...

LORO MONU mane dunik luta dor e bot kedas hori uluk:vivaaaaaaaaaaa
don boaventura,don aleixo corta real,nicolau lobato,ramos horta,francisco xavier,borge da costa,abilio de araujo,xanana gusmao,don martinho lopes,mauhuno,mari alcatiri e seluk tan nebe mate ho level comandante funu hasoru militar indonesia hanesa:comandante raul,comandante bucar e seluk;tempo indonesia:abilio osorio,arnaldo dos reis,guilerme gonçalves,francisco lopez da cruz e seluk tan....tetun mos se hare diak mai hosi transformação lian loromonu nian...kapital mos iha jona loromonu nian...bispo primeiro timor leste mai hosi loro monu e ohin loron mos loro monu nian nain rua mak kaer...se hare hosi madre loromonu oan mak uluk...hino fretilin mos temi foho rame lau,funda fretlin mos iha loromonu, nune loro monu oan ema nanok deit mas keta bok/hatun,se tenta halo buat rua nee kalaru iha kedas RESPOSTA

anin loromonu

Anonymous said...

uluk ita ukun an iha tinan 2002 firaku/lorosae beik balun mak manda iha dili ho razão:
..sira mak halo funu mesak e loromonu oan sira mesak melisi deit
..lorosae oan sira hanoin katak FDTL nee sira nian, ate sivil lorosae sira mos berani tebes buat hotu-hotu dehan haudai...haudai e sira mehi los atu domina dili e timor leste
..lorosae sira hanoin katak ema loromonu nanok signifika tauk, mas afinal loromonu lakoi buka problema.se buka problema lolos lorosae oan sira so iha hak hela hosi baukau to lospalos
..lorosae oan sira hela iha kampo refugiados nee hanesan= maun bot ida duni sai deit hosi uma para ba halo refleksi, katak funu nee timor oan tomak mak halo
..lorosae sira dehan sira sei balas fali ba loromonu. halo tok ba mak loromonu oan sira hare. sei mosu fali ema barak ho divisa MAJOR
..matebian MAJOR bele mate maibe nia hanorin klean tebes buat barak mai loromonu oan
..ba lorosae balun beik ten hare muda hanoin,serviço ba nasao,
povo,hanoin ida deit ba timor leste nia diak e ba ita idak-idak nia moris;se lorosae hakarak halo nafatin problema sala ona tamba iha funu ema oituan lakon funu hela deit...(10 lawan 3)

lalatak
Don Boaventura

Anonymous said...

Tebes dunik lalatak Don Boaventura,mas ohin loron
LOROSAE beike ten nia ikun laos tama kidun maibee loromonu tesi kotu ona, loromonu oan sira hader hela deit para hare ikun nee labele tubun/moris fali,mas tuir ami nia hare ikun dodok ona..ita hotu hatena katak loromonu oan barak mate iha ailaran (frenti armada) laos militar indonesia mak oho maibee lorosae balun mak oho ou haruka oho tamba sira (lorosae)lakohi loromonu oan sai boot iha futuro FDTL..Hare antes maj.reinado halo problema,lorosae FDTL balun tiru (uja silensiador) mate tiha loromonu oan ida moruk liu fali maj.reinado alves iha duni kortel FDTL nia laran kuando loromonu oan nee treno hit besi hela..maibee lalika tauk ohin loron loromonu oan hampir 200 orang iha hela FDTL.iha futuru loromonu oan sei tama barak iha FDTL tamba loromonu ema barak

ramelau

Anonymous said...

ami lorosae paukau,vikeke,lospalos iha ami nia laran akarak ukun an mesak tamba ami ia minarai e sasan seluku
maibe ami lorosae barak tauk tebes e rona se akarak ukun an loromonu inbade/aneksa anesan militar republik indonesia alo e bele indonesia bantu loromonu. antaun merdeka sendiri anesan mimpi 1 rai deiti laran to mate

berdeka timor leste

Anonymous said...

imi sira temi lorosae/loromonu iha leten ne mesak milisi nia oan deit. sorti iha Xanana mak imi sei kolia ibun bot ne. imi milisi sira ne subar hotu iha xanana nia kidukuak. ex milisi sira nia planu ami hatene hotu ona. imi hakarak uja xanana para fahe timor ba lorosae kontra loromonu hodi timor monu ba funu para imi hodi basa liman. imi nia sefi xanana ne la kleur tan na. povu maubere sei duni fali hanesan iha 1999. imi hotu xanana hotu eurico guterres hotu joao tavares hotu sei lulun sai hotu hamutuk ho imi nia mau hu milisi sira hanesan joao cancio, julio tomas pinto, francisco guterres, gil alves, abilio lima, virgilio marcal, no sst.

Timor-Leste ne Povo Maubere nian.

Milisi out!!!

Anonymous said...

amp ne imi nian

hau nunka vota ba amp

hau vota ba pd

Anonymous said...

o vota pd mos a vavor hela ba xanana
karik pd mesak entaun nen ministro ida hosi pd ukun timor, mas ohin ita hamutuk mak hatun dunuk fretilin maputo e ita nia naran mak AMP...
kalaru dunik katak ami tabele maun boot xanana para bele ukun timor leste,imi koko tok duni ami ho xanana e ami hein para buat nee akontese...karik akontese mak buat o dehan fahe timor nee jadi kenyataan, mak o hare. labele haluha katak CNRT iha votus hampir 100ribu orang se nune mak imi maubere=fretilin maputo hakarak duni ami ho xanana entaun ita funu rame para mate
ami husu barak para buat o dehan nee kenyataan ida se laos kenyatan berarti mimpi ida mas laos kenyataan...imi hakarak mak ukun timor leste too 50 thn tetapi mimpi kalian hanya 4 thn e ohin loron imi subar hotu iha mari alkatiri nia lasan tolum laran..adeus deit amigo e fo hele salam ba ami nia grandes amigos naran autralia e indonesia nebe hakarak tebes ajuda ami para fo hakmatek ba nação

milisi input

Anonymous said...

hare o nia liafuan ne'e so hare deit ba oin,maibe o la hare ba o nia kotuk saida mak atu acontese ba o iha o nia moris loron ikus.
Xanana nunca hkarak fahe lorosae e Loromonu, xanana nia decisao ktak lorosae loromonu 1 deit.
nebe lalika tan temi lorosae e loromonu.se iha kakutak para hnoin loke hnoin ne'e luan para bele analiza buat nebe mak los e buat nebe mak sala, ne'e duni lalika defende Ema nebe mak Gosa deit iha rai liur, Nega fali ema nebe mak luta.
povos timor oan tomak claro que hmutuk ho xanana tanba hkarak rai Timor nia diak ba futuru.
tanba povos htene ktak durante ne'e povo ho xanana mak luta ba rai Timor ne'e.
hnesan maluk balu koalia ktak maun alin lorosae nebe iha ailaran mate ne'e laos Indonesia mak oho,maibe Realidades ita nia maluk Lorosae sira mak oho tamba tauk ita independencia krik loromonu mak sai boot barak liu , maibe ita bele koalia ema loromonu matenek barak liu do que lorosae.
Tanba seda mak durante resistencia Xanana hosi lorosae ba subar iha costa sul neba? tanba lorosae nebe iha ailaran nia plano atu oho ktuas xanana, ne mak xanana foti desisao ba hela iha costa sul neba.
hkarak htene lolos tanba sa mak David Alex mate? tanba Lu olo nia plano maibe sira dhan david alex mate tan moras. ne'e bosok. tanba lu olo hkarak hdau david alex nia posicao iha ailaran,ne mak plano oho tia david alex.
Oras ne'e ktuas Francisco Xavier sei Moris bele husu ba avo savi, ktak laos deit indonesia mak oho ema timor oan, maibe realidade Fretelin mos oho ema barak iha Aileu neba, ne'e duni fretelin lalika nega fali buat nebe mak momento acontese iha 1975 ne'e
ema nebe mak fretelin oho ne'e Hau nia Tio rasik mos iha laran hotu,
fretelin oho ema sira ne'e dpois dun todan mak ba indonesia.
fretelin lalika bosok e manipula fali liafuan sira ne'e, buat ne realidade.
povo tomak sei lembra nafatin ktak 30 agosto 1999 CNRT mak lori povo timor tomak ba ukun an laos fali Fretelin, ne'e duni mundo tomak reconhese ktak CNRT mak lialos no dalan los.nebe Dhan ami loromonu at mos subar fali iha xanana nia kidung kuak ou iha nebe deit.
Loromonu mate k moris hmutuk ho xanana nafatin.
fretelin acusa matak xanana dhan coruptor e naok ten buat hotu, nbe to loron imi lori xanana ba tribunal laos xanana mesak deit mak ba maibe povo tomal loromonu tomak ba ho xanana, mate k moris apoio nafatin xanana. AMP mak la husik duni.AMP( AMI MAK POVO).
musica deit mos ema canta konaba xanana laos canta konaba alkatiri badak oan be la to metro 1 ne'e lu olo ocklo boot ocklo tasi,....

Anonymous said...

Claro que AMP fiar ktak imi sei halao marcha da paz. maibe naran ktak organiza mak lolos deit e marcha da paz tuir nia dalan, se marcha da paz mak kleuk oituan ou estraga no sunu deit, marcha da paz mos buka fatin ses la diak, ne'e let oan sira ne'e mos metin hotu ona AMP nia ema sira taka dalan metin. ne'e hnesan liafuan balu dhan TASAFOMA ( TAMA SALA FOTI MATE).

Anonymous said...

loron diakk b maluk sira hotu...
R-Democrasia-Timor Leste
ita hotu iha hak atu hatoo ita nian pendapat, maibe temque tuir lEI nebe iha... FRETELIN iha hak atu halo DEMO, n iha mos kewajiban Atuu hakruukkk b lei... se FRETELIN hakruuk duni ba lei ntao nee sei hatudu katak simpatisan FRETELIN mature duni, maibe se la tuir lei ntao saida mak ema sira dehan nee loss duni - FRETELIN oo pra estraga seguranca nasao nian -
hope DEMO nee lo diakk deit, so mundo bele hare katak TIMOR realy DEMOCRAT...
btw, THE FACT IS FACT.. so hw hakarak dada los bwt ruma nebe maluk balun hakerek iha leten...
Actually Ramos Horta ema Laga,BCU (aman Portugues, inan Laga,BCU), Viegas Carascalao (aman portugues, inan Venilale), Bispo Belo (Quelecai,BCU), (timor nain rua nebe hetan nobel mesak BCU oan)...
kona ba Loromonu matenek barak liu Lorosae, hw la iha data nebe jelas, maibe maluk sira bele cek BOLSA ESTUDO internasional nebe timor oan sira hetan nee FAKTA hatdu katak LOROSAE barak liu... data Dep.Pendidikan Tinggi Indonesia hatudu katak 1/4 mahasiswa Indonesia maioria husi BCU, restu husi Dili ( inlui Lorosae oan sira )...
Sunu uma iha Dili maioria uma Lorosae nian mak rahun, ne dehan katak ema kakutak laiha mak halo buat sira nee
nb: iha fulan Fevereiro 2006 derepente MANUTUTO sai tiha LOROMONU (that`s a shok 4 MTToan sira, sebagai jawabannya MTT oan tau spanduk iha ponte LACLO : Horiuluk kedas ami nian vizaavo sira bolu MTT nudar LOROSAE, agora mos nafatin)
buat sira neb hw dehan nee FACTS

Anonymous said...

Laos tanba hau ema loromonu, mas hau hanesan hakarak klarifika det ba maun ida letan ne katak Ramos Horta Nee moris iha Soibada, nia aman ema Portugues i nia inan Moris iha Same Manu fahi.
maunalin sira nia komentario iha leten sira nee hatudu katak imi nia ulun nee laos kakutak mak iha maibe nan bokur mak iha laran.
Nusa mak tur hamutuk buka solusaun ida ke diak ba ita nia rain lae, tur hatun malu i hafahe malu det! ida dehan lorosae mak luta, ida selukdehan loromonu mak luta, be lorosea ho loromonu iha nebe? iha kalohan ga? lorosae ho loromonu hamutuk nee mak Halo rai Timor.
hanesan joven ida hau sente triste fali hare maluk sira nia opiniaun sira nee!! la hatudu katak Timoroan sira iha hanoin atu hadian sira nia rain rasik, maibe atu estraga i lori ba rai koak!
tur mak kokir det malu ho istoria antigo sira nee mak nafatin det!
hein katak ita nia rain bele sai lalais husi problema sira nee!!
DAME BA TIMOR.

Anonymous said...

Xanana het fali Alkatiri, Fretelin het fali AMP, lorosae het fali loromonu, loromonu het fali lorosae, PNTL het fali F-FDTL,
F-FDTL het fali malu, PNTL mos het fali malu, Arte marsiais sira mos lakoi tur hakmatek tia, hamrik ba het hotu fali malu...Alfredo ho Salsinha mos het malu to Alfredo mate det, Rai-Los, Alkatiri i Rogerio Lobato het malu to rogerio escapa hotu la hetan, Timor mak het malu hela det nune.
Naran katak het malu ba mas to ikus hetan oan ida ke diak, se lae ita nia oan sira mos sei het malu ba nafatin det ou selae loron ruma malae sira sei het fali ita!!!!!!