10 Mar 2009

Vicente Maubocy, nafatin...

MAUBOSSI, 1974, 1975 – 1978 – 1979 to’o ohin loron 2009, LEOPOLDO HERALDO, ANIBAL DE ARAUJO no RESISTENSIA.

Husi José Manuel Fernandes (Nakfila)

Hau hakfodak tebes ho deklarasaun nebe foin lalais ne’e mosu iha Jornal DIARIO (05 de Fevereiro de 2009), nebe Maubosi rasik dehan nia uluk nu’udar Vice-Secretario Zona iha Estrutura FRETILIN nian, maibe nia la dehan iha Zona nebe, tebes duni, maibe la kompleto, agora hau kompleta nia, liu husi artigo ida ne’e.

Titulo husi artigo ida ne’e, desenha involvimento Maubosi nian iha aktividade tomak nebe durante tinan hirak nia laran hala’o hamutuk ho FRETILIN, karik se la sala, hahu husi Dili (nu’udar Estudante iha UNETIM nia mahon) hodi ba to’o Baguia nu’udar Vice-Secretario Zona Baguia nian, mai rende ba Bapak sira nune’e mos moris iha Dili laran halo saida?

Tempo to’o ona atu ita koalia buat nebe los, tan ne’e, liu husi artigo ida ne’e hau hakarak loke momos Maubosi nia lala’ok iha tempo nebe, nia rasik hanaran an nu’udar ema Resistensia liu fali ema balu. Hatan ba artigo Maubosi nian dunik iha Jornal STL, Fulan Outubro tinan 2008, atu nune’e ema bele hatene se mak Maubosi ne’e. Dala ruma maluk sani nain sira bele dehan nune’e, tan sa mak agora foin hetan resposta ba artigo nebe mak publika kleur tiha ona? Hau dehan, FRETILIN hanorin ita nune’e, Quem investiga tem direito a fala, ne’e doutrina no prinsipiu nebe mak ita nu’udar ema FRETILIN tenki kaer metin, baseia ba ida ne’e mak hau foin hatan ba Maubosi nia artigo hirak ne’e hotu.

Hau lori fulan rua (2) resin halo investigasaun ba Maubosi nia passado/back-ground, nu’udar nia resultadu mak hau hatun liu husi jornal ida ne’e. Iha tinan 1975, Maubosi nu’udar Vice-Secretario Zona Baguia, nia Secretario Zona mak Saudoso Alberto Kehibere, durante tempo neba saida mak Maubosi halo nu’udar Vice-Secretario Zona? Ita halo Kestionario lobuk ida ba senhor Maubosi atu fo resposta.
  1. Husu ba Maubosi atu explika saida mak mosu iha Lekidiga? Tan sa no liu husi se’e mak Militar Indonesia sira halo assalto ba Lekidiga, hodi hadau G3 ida iha neba? No G3 ne’e agora iha nebe? Iha se?
  2. Oinsa Maubosi rende? Tansa Maubosi rende? Maubosi rende iha nebe?
  3. Inimigo hetan informasaun husi se mak hodi deskobre fatin ida iha Matebian naran Tetukura? Se mak deskobre fatin ne’e? Maubosi hatene? Hamutuk ho nia maluk Tentara no Hansip sira halo plano ba fatin ne’e. Tetukura ne’e nu’udar base de apoio iha Matebian neba iha periodo 75 to’o 1979, tan Maubosi nia hahalo’k fatin ne’e rahun.
  4. Maubosi mos aproveita uja poder hodi halo/komete kazu immoral balun, ema ida ne’e uluk kedan ona halo foer tiha ona FRETILIN nia naran, tan ne’e hahalo’k atu mengkhianati FRETILIN ne’e la’os foin agora.
  5. Tansa mak Maubosi tenki halai ba to’o iha Watu-Karbau? Komandante Hansip ida ho naran TDC nia kaben iha nebe?
  6. Informasaun saida deit mak nia fornese ba Militar Indonesia sira wainhira nia rende? Tansa mak nia tenki deskobre fatin hirak nebe konsidera estrategiku no hanesan baze de apoio ba resistensia nian ba Bapak sira? Hanesan fatin hirak iha Lu’uru (baliza entre Baguia-Lospalos), fatin seluk hanesan Buibela (baliza entre Baguia-Watulari) iha Zona 75 nian (baliza entre Baguia-Quelikai)?
  7. Wainhira Militar Indonesia halo assalta ba Tetukura iha periodo 1979, Maubosi iha nebe? Sei iha ailaran ka iha tiha Dili ona? Hamutuk ho se? Rona katak nia iha tiha ona Shangthai Hoo (la’o hamu hamutuk ho Major Genap) tan ne’e nia moris, Leopoldo Heraldo Joaquim no Anibal de Araujo lakon to’o ohin loron.
  8. Tan sa mak Leopoldo Heraldo Joaquim no Anibal de Araujo Lakon? Maubosi tenki hatene! Tan Maubosi hamutuk ho sira nain rua nebe naran hau temin iha leten.
  9. Saida mak nia halo ba Kamaradas maluk sira nebe Militar Indonesia kaptura iha tempo neba? Maubosi nu’udar tradutor no liman-ain Bapak sira nian hatene, saida mak sira halo hasoru maluk sira ne’e. Iha rendisaun massal ida iha Metinaro, Maubosi ho Nanggala sira ba iha neba, tesi no koi maran deit Kamarada maluk balu nia fu’uk, maluk sira ne’e, balu oras ne’e sei moris hela iha Dili.
Faktu veridiku ida iha Metinaro, iha 1979 (fatin rendisaun massal), Maubosi la’os nu’udar deit tradutor diak hodi fasilita Militar Indonesia iha prosesu investigasaun nia laran, maibe, Maubosi mos dala ruma hola posisaun extrema hasoru nia Kamaradas maluk sira, insulta no halo moe Ex Colaborador Chefe Estado Maior das FALINTIL nian iha tempo neba, hodi tesi mos ex Colaborador ne’e nia fu’uk. Tanba tuir senhor Maubosi, ema sira nebe fu’uk naruk ne’e hanesan Bandidu, kontra Bapak. Resultado husi hahalok Maubosi nian ne’e, ikus mai nu’udar Kompensasi ba nia, Maubosi hetan Projektu hirak ne’e:
  • Rumah Dinas DPRD Lautem;
  • PUSKESMAS (Buruma) Baucau.
Hare didiak ba kronologia iha leten, hatudu katak, Maubosi uluk fo duni kontribuisaun ba luta ne’e husi anglo seluk ida, sai amigo Bapak nian, (husi anak angkat ba anak mas no husi anak mas ba anak kandung), tan ne’e, mak iha periodo 80 mai to’o iha tinan nebe Maubosi halai sai husi Timor-Leste nia halo saida? Tanba kooperasaun no relasaun amizade diak ho Bapak sira, Maubosi ha-luha tiha ho funu ba Ukun Rasik-An.

Imagina deit, iha tempo neba wainhira ema nebe hetan posisaun no kargo bo’ot iha ai-laran tu’un mai apresenta an ka rende mak la mate no hetan tratamento diak ikus mai hetan fali projetu ne’e ita bolu oinsa?

Hau dehan nune’e tanba Kamaradas maluk sira nebe dadur hamutuk ho Maubosi iha Shangthai Hoo, hanesan Leopoldo no Anibal oras ne’e nu’udar Saudoso tiha ona, maibe Maubosi sei sai Maubosok nafatin, tanba nia nu’udar anak mas no anak kandung husi Major Genap nian, nia moris no sira seluk tenki sai nu’udar Martir no oras ne’e Saudoso tiha ona.

Kamaradas Saudoso Leopoldo Heraldo Joaquim no Anibal de Araujo hatudu sira nia brani nu’udar as’wain dunik, la hatene hakru’uk no fa’an an ba inimigo, hamri’ik metin iha prinsipiu FRETILIN nian, hatudu sira nia determinasaun no kumpri promesa hirak nebe sira halo ho Povo Maubere wainhira sira sei moris, katak Maubere lakoi atan tan, sei la hakru’uk ba ida, maske nia ho poder beliku, sei la hamate hanoin Ukun Rasik An.

Hahalok ida ne’e Maubosi la so’e to’o ohin loron. Tempo nebe nia halai sai ba Australia, nia bosok maluk sira iha Australia katak nia halo Klandestina maka’as iha Timor-Leste mak Bapak duni nia atu kaer nia, tan ne’e nia halai tiha ba Australia, nune’e maluk sira iha Australia mos fiar nia, hodi naran Resistensia nian, nia mos hala’o kobransa ba maluk sira iha neba dehan atu haruka osan mai Resistensia, maibe ikus mai osan hirak ne’e ba tama hotu iha Maubosi nia kabun nu’udar Resistensia kabun laran.

Husu to’ok ba Maubosi, 5000 USD nebe nia simu husi Camarada Mari ho objektivu atu hasai Mau-Hodu husi Kadeia ka Detensaun Militar Indonesia nian ne’e iha nebe hotu? Dadus hatudu katak, Maubosi lori osan ne’e ba gasta tiha iha Singapura hafoin fila husi neba to’o iha Australia nia (Maubosi) sosa tiha kareta foun ida ho osan nebe fo ba nia ho objektivu seluk ida , uja ema nia terus ba nia interesse privado (Kabun Laran), tan ne’e mak hau dehan “Maubosi halo Resistensia Kabun Laran nian“.

Husu to’ok ba Maubosi, tansa mak hafoin Konferensia Nasional Extraordinaria nebe hala’o iha Sidney Australia seidauk hotu, nia halai lakon tiha? Tanba Mau-Hodu, hakarak atu husu ba nia (Maubosi) kona ba osan ne’e paradeiro iha nebe, nia tauk no lahatene atu justifika, tanba gasta tiha hotu ona osan ne’e, entaun nia tenki halai, faktus ne’e Mau-Hodu mak konta mai hau iha Sidney Australia.

Hau laiha fundo Racista hanesan Maubosi, maibe nia la hatene an, dala barak iha nia artigu balun nia sempre koalia dehan Etnia minoria ida iha Timor-Leste ne’e mak perturba hotu proseso tomak iha ne’e, husu to’ok nia, nia mos husi Etnia minoria hotu ka la’e? Maubosi la’os ema FRETILIN nebe diak, Racista, kontra prinsipiu bo’ot nebe FRETILIN hatun iha tempo neba, labele halo deskriminasaun entre sexo, rasa, kor, no fiar, tan ne’e, saida mak Maubosi hatudu ne’e, la reflekte espiritu revolucionario, at liu, hatudu hahalok deskriminativo, ne’e ita tenki kombate, tenki halo lakon iha ita nia Sociedade Maubere nia le’et. Katuas sira iha filosofia sira nian dehan nune’e, ai nebe moris mai kleuk hadia kedas iha tempo nebe nia foin tubun, karik nia a’as no bo’ot ona, atu halolo fali, labele ona, nune’e mos Maubosi, kleuk nanis, estraga imagem FRETILIN nian iha tempo base de apoio, rende ba Militar Indonesia sai colaborador activo no manas hasoru nia Kamaradas maluk rasik, to’o oras ne’e mos nia la kole ho nia manobras hirak ne’e, soran tun, soran sa’e, sobu tun, sobu sa’e, uja FRETILIN hodi sobu FRETILIN, subar nia interese particular iha interese colektivo nia laran.

Hetan oportunidade barak iha tempo Governasaun FRETILIN nian, ida nebe konkreto liu mak Industria Mina Nu’u iha Viqueque, maibe, saida mak akontese, husik hela tusan ba populasaun sira iha Bekarin, ema nia nu’u la selu, nu’u kakun atu halo kopra mos la selu, halai lakon deit, ne’e dehan Responsavel, katak iha Responsabilidade no halo serbisu ho Responsabilizasaun? Industria Mina

Nu’u iha Viqueque tansa mak monu? Tan laiha gestaun empresarial ida diak, inkompetente, ibun mak bo’ot, hatene hatudu liman ba ema seluk nia salan deit, maibe, kakutak la’ek, tanba hanoin deit atu halo explorasaun ba nia ema rasik, halo mate inisiativa populasaun nian rasik, hatun kredibilidade empresario nasional sira iha povo Maubere nia oin. Maluk empresario sira, sera que, Maubosi nia inkompetente, inkapasidade ne’e imi mak tenki selu?

Iha tinan 2000, Maubosi mai Timor-Leste husi Australia nu’udar Staff kontratado UNTAET nian, nia serbisu iha Sekretaria Turismo, iha tempo neba kedas, Maubosi ba mai Australia haklaken ba ema tomak katak nia hanesan Ad Intern Minister of Tourism of RDTL in Waiting), hafoin FRETILIN manna eleisaun 2001, Maubosi iha expektativa (ka Mehi bo’ot) atu tur nu’udar mos Membro Governo ruma, mehi ida ne’e la realiza. Tan ne’e iha 2003, wainhira halo remodelasaun ba Governo, Maubosi ho nia maluk sira exige atu hari Governo ida exkluzivamente FRETILIN, la aceita ho ema independente iha Governo nia laran, ran hakarak ida la akomoda, hahu kedas iha tempo neba nia halo manobra tun sa’e, no subar nia interese particular/pessoal iha interese kolektivo nia mahon, komesa halo reuniaun iha fatin bar-barak nu’udar sinal frustrasaun bo’ot hasoru desijaun nebe kontrariu husi nia hakarak.

Foti husi Kla'ak Semanal

9 comments:

Anonymous said...

hau gosta le deklarasaun husi husi camarada ze manuel ne..kapas los tempao to ona para ate loke buat hotu-hotu.

maubocy nian loke ona.., agora hau hein fali camarada nakfila nian,, camarada haluha ona uluk ita lao hamutuk ho bapa ne ka? simu osan kompensasi 12 nov.91.., ita goza entre ita deit.., haluha ona nusa mak Hudo ema bele kae k? haluha ona nusa mak ita boot ho Hu-do sai pengusaha, hetan proyek husi bapa sira.....imi hanesan deit lalika koalia barak....hare idak2 hanoin ba nia aan e buka para halo buat diak ba povo ida..laos para atu trata malun bebeik....., sei imi trata malun nafatin ita sei la ba oin..., OTONOMIA SIRA MAK SEI SAE FALI ITA"......

Agia

Anonymous said...

Hai maun NAKFILAK,

ITA-BOOT HO MAUBOCY tau ba dasin, mesak hanesan deit.

Agora kalaim idak-idak mak luta liu, MAIBE imi haluha tiha imi nia passado.

Haluha tiha katak iha imi nia liman laran mos, kamarada hirak mak bapak oho tiha.

Dia liu ita louva ema nebe NONOK deit maibe hanoin ba ukun aan, DUKE imi sira ibin-boot maibe, LIMAN-LARAN FOER e NAKONU HO RAN KAMARADA SIRA NIA RASIK.


COITADO ... ba ASSWAIN FALSU SIRA NE.

Maubere-Foho

Anonymous said...

Ze Manuel ... Ze Manuel,

O memang nakfilak duni, nakfilak tun sae deit, tuir oras. Orsida ba resistensia, oras seluk ba fali BAPAK sira.... agora ba fali FRETILIN, ne aban parece o ba los nebe hau la hatene.

IMI NAIN RUA MAUBOCY mesak BOSOK TEN HOTU DEIT.

Hau valoriza liu ema OTONOMI SIRA, tanba iha PRINCIPIO TETAP TOO IKUS, daripada IMI nain rua Maubocy TROKA KULIT LORON LA MANAS.


Agora lalika klaim dehan o ka nia mak ASSWAIN.

LOKE MALU DEIT BA. IMI NIA KELEMAHAN AMI HATENE HOTU ONA. MAROMAK ne'e BOOT, imi hatudu ann dehan imi mak luta liu, maibe too ikus, imi duni mak deklara foer sira ne'e sai hotu. Lalika ema seluk mak loke mai ami.

IMI MESAK MAKA LOKE MALU DUNI.

Uluk ami beik los hanoin imi mak luta-nain. eh.. Ikus mai imi mak deklara aan rasik katak imi nos TRAIDOR aat liu.

Maubere-Foho

Anonymous said...

Alo Dili

Muito que ja sabemos do Maubocy desde as passagens com a Indonesia e tambem a saida para Australia. Do Jose manuel Fernandes(Nakfila) eu conheco mas nao dos seus promenores, estao na Fretilin mas algo que esconde nas conversas que os colegas tiveram com ele.Eu desconfio joga bastante para seus interesses. Ha elementos na Fretilin que sao puramente oportunistas conluiram com Xanana para obterem os beneficios nas nos mostraram como a Fretilin Mudanca estes que sao perigosos que podem trair a Fretilin no futuro. Com esta crise de 2006 mostraram que eram os verdadeiros da Fretilin a medida passa vai-se peneirando.No passado aliaram na Fretilin toda o lixo misturamos como disse o Tauk
Matam Ruak antes sabemos quem defenderam independencia agora estamos todos misturados nao sabemos quem e quem.

Adeus

de Aikurus

Anonymous said...

Ita tenke kestiona mos Xanana tanba durante funu nia laran nia mos la'os anju bo'ot ida. Durante nia sei iha ailaran nia maluk funu nain sira barak mak mate no lakon ho misterio. Imi husu to'ok Jose da Concecao pro otonomi ida uluk Xanana nia orang kepercayaan e (Prabowo nia colega akrab) agora hela iha Kupang, Mauk Moruk, L-7 nia maun e agora iha Olanda, ka eis geirilheiros sira seluk. Sira hatene maibe sira maka lakohi Timor atu funu tan nune'e sira sei lakonta istoria lolos. Maibe la kleur tan sira be uluk traidor sira ne'e nia kartaun idak-idak sei hasai hotu.

Anonymous said...

quitado quando lahatene historia hun ho rohan labele koalia e loke ibun fase ema tun sae, sim Unckle X laos anjo maibe 24 anos nia laran temi Unckle X nia naran cdauk temi ema seluk nia naran hodi halo dmostracao X halo nune tanba hakarak entrega an ba Indonesia kaer nia para mundo conhese katak timor terus e brani duni hkarak ukun rasik an ,maibe Unckle X sedauk traidor ba Rai Timor.. ema sira nebe mak o temi iha leten ne'e lakoi loke ibun tanba sira hatene Unckle X luta duni ba rai timor... se unckle X mak traidor krik oras ne ita la hetan ukun rasik an maun alin, keta doko rai doko dehan Fretelin mak diak loke matan hre didiak durante tinan 5 nia laran Frente la halo buat 1... nebe keta temi Governo Unckle X Governo ne laos Unckle X nian mesak maibe ita hotu nian, Unckle X, se deit mak bele koalia at e trata Unckle X he always be my HERO... angel always be cover unckle X...

Anonymous said...

Pergunta:

Tansa mak PD iha representasaun eleitoral a'as liu PSD maibe iha representasaun kik liu iha governu AMP?

Partido Democratico (PD)
Kadeira = 7
Ministros iha AMP = 1
1. Mariano Sabino - Agricultura

Partido Social Democrata
Kadeira = 6
Ministros iha AMP = 5
1. Mario Carrascalao - II Vice PM
2. Zacarias da Costa - Negocios Estrangeiros
3. Lucia Lobato - Justiça
4. Joao Goncalves - Economia e Dezenvolvimento
5. Agio Pereira - Sec. de Estado do Conselho de Ministros

Sniper said...

ya lah .. uluk governo primero dehan ne alkatiri nia hotu ... agora nee gusmao nia hotu ka.. keta nega... X uluk WAS the hero.. agora???? nia lahatene EKONOMIA... so hatene Strategia FUNU.. nee hau dukung.. maibe.. agora hanusa... ba ita boot dehan frente nia governo la halo buat 1... escola gratis no mos hospital gratis husi nebe... o nia avo nia rai ka?antes deh funu 06.. timor nia income sai 7%.. almost imposible ba nacao nebe que 90% destroy..hau laos kolia individual maibe ema nebe servisu iha laran ... hanoin kakutak funu bele iha strategia funu.. laos para atu konta osan... mak nee deit

Anonymous said...

Maubosi, se mak la konhese nia, membro seitor fronteira sul sira hatene hela nia nee se, nia nee traidor boot ida, iha indikasaun katak nia mak halakon komandante nee iha 1978 wainhira ema kastigu iha Santai Ho, nia hola Alin Feton idade nurak ida no halo uma andar iha Atambua neba, katuas nee mos fuik pa.