Hatan ba Antonio Ramos...
Antonio Ramos baku hela nafatin tekla hanesan (bater na mesma tecla). Proyek sosa fos nebe Germano da Silva, Kathleen Gonsalves ho Frans Haliwono manaan ne la liu hosi prosesu transparente tamba la tuir prosesu tender nebe transparente.
Se hakarak iha transparensia, proyek ne tenki advertise iha publiku para ema hotu-hotu bele konkore. Hosi konkursu ne mak ita bele hili kompanhia nebe mak laos iha deit kondisaun maibe bele fo ho presu ida kompetitivu.
Empresario sira nebe Xanana halibur ne maioria mesak ligadu ho governu AMP deit. Exemplu diak mak Germano Marçal, visi presidente CNRT, ho Kathleen Gonçalves, Ministru Joe Gonçalves nia fen. Iha Dili iha mos empresario seluk nebe bele tuir konkursu ne, tansa mak Xanana la konvida mos sira? Ida ne mak hatudu katak prosesu ne atu fo proyek ba malu duni. Exemplu, Oscar Lima mos iha experiensia iha importasaun/exportasaun, tansa Xanana la konvida nia?
Se Xanana hakarak karik transparensia no iha duni boa vontade atu hatama fos para "fo han" povu, proyek ne tuir lolos fo sai ba publiku para ema hotu-hotu bele tuir. Ida ne mak prosesu como deve ser, ka prosesu lolos. Liu liu kuandu proyek ne involve osan barak hanesan juta 4 depois sae ba juta 14 dolar. Konvida deit grupinho kikuan ida, ida ne mak ema bolu cronyism ka KKN. Halo reuniaun para fo proyek ba malu. Xanana nia prosesu sosa fos ne para fo han deit ninia croni sira iha sirkulu AMP nian. Ida ne mak karakteristika governu AMP nian nebe foin mak kaer ukun tinan 1.
Hau hanoin iha lei mos hakerek katak iha projetu nebe uza osan bot (hau la hatene hira, maibe 4 jutas ne osan bot tebtebes), proyek ne tenki fo sai ba publiku, laos deit a nivel nacional maibe a nivel internacional mos. Ida ne mak prosesu lolos atu evita KKN. Publiku sei hatene saida mak kompanhia ida-idak oferese. Se kompanhia A oferese presu kik liu ho kondisaun diak liu maibe governu hili fali kompanhia B ho presu as no kondisaun la favoravel, povu sei hatene tuir no sei kestiona governu tansa mak hili kompanhia B emves de A. Ida ne mak raciocinio iha konkursu aberto. Single source ho cronyism, ida ne raciocinio ba korrupsaun ka KKN.
Rezultado? Xanana fo duni proyek ne ba ninia crony - Germano da Silva, Kathlen Goncalves ho Frans Haliwono. Depois presu fos ne mos sae tiha dala rua. Hosi $4 jutas sae ba $14 jutas. Pior liu tan, fos ne mos la hatama ho tempu nebe estipula iha kontratu. Germano da Silva hatama ona fos iha tinan kotuk no fos ne tama tardi liu, maibe Francisco Borolaco la penaliza Germano tamba sira ne kroni ida deit. Xanana ate fo tan presenti ba Germano ho kontratu $14 jutas atu sosa fos. Ida ne laos KKN entaun saida?
Xanana dehan "naok 5 sen, sai!!!!" Maibe iha realidade, se o naok juta ba juta, Xanana fo fali presenti ba o.
No comments:
Post a Comment