12 Jun 2012

Rui Lopes admite ninia responsabilidade ba Krize 2006



Rui Lopes nia admisaun iha Timor Post (haree iha okos) ne'e indika katak nia iha envolvimentu kriminál, hamutuk ho Alfredo Reinado ho petisionáriu sira, hodi kria instabilidade iha 2006. Rui Lopes dehan nia rasik mak fó ajuda barak liu ba Alfredo Reinado iha 2006. Nia mak sosa farda ba Afredo Reinado ho Petisionáriu sira. Nia rasik dehan katak tuir loloos nia mós tenke tama prizaun hamutuk ho Gastão Salsinha sira. Rui Lopes dehan:
“Ne’e duni ohin loron hau fo agradese barak ba iha maun boot Xanana, se lae hau nia fatin maka kadea” hatutan Rui Lopez.
Ohin loron Rui Lopes livre iha Suai i sai JURKAM ba José Alexandre Gusmão (JAG) ho CNRT fotokopi.

Iha pista barak ne'ebé hatudu ligasaun entre JAG ho krize 2006, katak JAG mak halo manobra hodi hamosu krize 2006 ne'e. JAG iha ligasaun ho petisionáriu sira ho Alfredo Reinado. Rui Lopes nia admisaun ne'e hatudu momoos kedas ligasaun ne'e oinsá. Rui Lopes ajuda Alfredo Reinado ho Petisionáriu sira ho JAG nia koñesimentu tanba sira iha objetivu ida de'it: atu hatun governu demokrátiku ne'ebé FRETILIN kaer. Faktu katak Rui Lopes ne'e ajente Intel bapa nian hatudu katak iha konspirasaun boot ida atu satan netik ita-nia independénsia. Se JAG iha duni domin ba nasaun ida ne'e, hakarak duni nasaun ne'e atu moris tuir lei no orden, tansá mak ema ida hanesan Rui Lopes la hetan investigasaun? Tansá mak Rui Lopes sai fali JAG nia kaki-tangan iha Suai?

Estrañu uitoan, loos ka lae?

Vítima balu husi Krize 2006. Sé loos mak halo?

 Timor Post, Segunda, 23.1.2012

Rui Lopez: Husu Xanana CNRT Tenke Morin Nafatin

SUAI—Iha momentu Timor Leste foin hetan indenpendensia iha tinan 2002 Eis Administrador Distritu Covalima iha tempu Indonesia Rui Emeliano Teseira Lopez husu Prezidente Xanana katak tuir hau nia hakarak CNRT tenke halo morin nafatin, lalika atu hakiak partidu seluk.

“Wainhira CNRT kaer ukun to’o ona tinan 5 hamotuk ho ami sei bele metin liu tan, maibe iha momentu ne’eba nai ulun ne’e hatan mai hau katak maibe ema sira hosi partidu seluk sira ne’e lakohi, Fretilin hakarak ukun husik nia ukun mos diak ba, maibe aban bain rua nia sei monu, realidade Fretilin monu duniiha momentu ne’eba” Dehan Rui Lopez iha nia deskursu hafoin partisipa iha konsolidasaun CNRT iha Suku Suai Loro Sabadu foin (14/01) lalais ne’e haktuir Xanana nia lian ba povu.

“Wainhira rona maun Xanana nia lia fuan sira ne’e hotu hau rasik husu ba maun Xanana katak ida ne’e hodi diak ka hodi a’at sira atu ukun ne’e, maibe realidade ukun to’o iha 2006 ukun hodi a’at duni” haktuir tan Lopez.

Iha parte seluk Rui Lopez rekuinese katak iha tinan 2006 ema hotu hataene ema maka ajuda ba Matebian Maijor Alfredo barak liu ida mak hau, tuir lolos ne’e hau mos tama iha kadea ho Salsinha sira, farad sira hatais ne’e hau maka sosa, kareta hau mak fo, osan hau mak fo hau Rui koalia sei la subar buat ida ba ema hotu atu rona.

Rui Lopez haktuir katak liu fali loron rua rona Alfredo mate nai ulun ne’e bolu fali hau, hodi fo hatene katak wainhira o kaer Salsinha Timor ne’ sei rahun, maibe hau hatan ba maun Xanana katak hau sei lahanoin a’at ba rai Timor ne’e atu halo rahun fila fali, maibe hau hakarak Timor ne’e sei sai diak.

“Iha momentu ne’eba Xanana husu mai hau katak Rui ita boot bele ajuda halo Salsinha sira bele tun mai rende atu nune’e bele intrega ba iha justisa atu nune’e ema ida sei labele kaer o Rui, se o hakarak agora hau bele fo ordem ba iha F-FDTL, PNTL, no Forsa Australianu ema ida sei la kaer o Rui” Rui Lopez ho Xanana nia lia fuan ba Comunidade Suai.


“Ne’e duni ohin loron hau fo agradese barak ba iha maun boot Xanana, se lae hau nia fatin maka kadea” hatutan Rui Lopez.

Rui Lopez husu ba povu Suai tomak atu bele kolabora ho CNRT, kolabora ba iha partidu ida ne’ebe mak ita tu’u ba iha momentu ida ukun a’an ne’e, tanba iha momentu ne’ebe ita atu hetan ukun an ne’e ita hotu bat u’u ba iha CNRT hodi fo naroman ba ita Timor.

“Iha momentu 1999 ne’eba hau tama vota hau hiit surat tahan ne’e hau tu’u ba iha CNRT halo kuak boot hodi hatudu ba iha povu Suai tomak nia oin hodi hare foin hau hatama ba iha kaisa laran, wainhira iha eleisaun ne’e sei dauk to’o ema hotu hatete mai hau katak Rui Lopez ema Otonomia, mais kuandu ba tu’u ba iha CNRT” hatutan Rui.

Rui Lopez reforsa katak wainhira halao klandestina ho Xanana hau nia naran kode mak Qimarais ida ne’e hau nia aman nia rai.

Rui akresenta tan katak konaba Tau Matan Ruak ne’e hau mak fo kareta ho motor ba sira, hau laos mai koalia ne’e konaba hau nia perjuangan, tanba wainhira hau koalia iha fatin ida ne’e hau CNRT orsida ema bele dehan imi ba rona ema otonomista ne’e halo saida, maibe autonomista mos pernah halo servisu ba Timor ne’e.

Laos Mau Hu’u Rp5.000

Iha parte seluk Eis Administrador Distritu Covalima ne’e esklarese ba populasaun katak iha tempu okupasaun Indonesia iha Timor Leste nia laos mau hu’u Rp5.000 nian. Maibe, nia
eskola konaba intelgensia internasional nian iha Jakarta.

“Hau ema base, hau sei dauk treina khusus para atu hodi kaer Maun Boot Xanana, hau nia kareta mai hosi Jakarta ho aparelu kompletu, mai para atu hodi kaer maun boot Xanana, maibe kareta ne’e to’o ona iha hau nia liman hau lori fali kareta ba tula maun boot Xanana sae tiha kareta sai ba iha ai laran” dehan Rui lopez iha nia deskursu.

Nia hateten, iha tempu ne’ebe bapak sira telefoni mai hau dehan katak hau tenke kaer duni maun boot Xanana, maibe hau bosok sira tun sae to’o hau halo kareta ne’ebe sira haruka mai ne’e hau halo kripa.
Iha tempu ida mos ema mai atu asalta maun boot Xanana iha Balibar iha tuku ida kalan, hau mak ba fo hatene ninia kunadu katak diak liu haruka maun boot Xanana halai ona.

“Maibe iha tempu ne’eba mos maun boot ninia kuinadu sira sei diskonfia hau, sira la hatene hau dehan ema intelgencia, maibe sira sei bosok hau dehan katak maun desde 1975 to’o ohin loron lahatene nia maun boot Xanana iha ne’ebe” haktuir Rui Lopez ba Povu Suai.

Maibe hau (Rui Lopez) hatete ba ninia kuinadu sira ne’e katak imi rona, hau mos hakarak ukun rasik an, se imi lafiar hau, maibe hau hatene agora maun boot subar hela iha Xefe Suku Balibar nia uma, ne’ebe diak liu iha tuku 4 dader ne’e tenke haruka maun boot sai ona ba ai laran se lae nia bele mate.
“Ho ida ne’e mak maun boot ninia kuinadu sira foin hakoak hau dehan los, se lae maun Xanana bele mate iha momentu ne’eba”akresenta Rui Lopez.

Rui Lopez reforsa katak momentu iha ai laran maun boot Xanana hateten se aban bain rua Timor ukun rasik an mak Rui Lopez konaba criminal hau (Xanana) maka sei sei hamrik iha Lopez ninia oin. Tanba entra hau ho maun boot Xanana ne’e iha relasaun diak.

“Iha Eleisaun 1999 hau ema Barisan Rakyat Timor Timur (BRTT), hau mak boot liu iha Timor kona ba Autonomia, maibe iha parte ida mos hau halo servisu ba iha Xanana”tenik Rui Lopez.

Lopez haktuir mos katak momentu maun boot Xanana iha komarka Cipinang Indonesia hau rasik ba vizita maun boot iha ne’eba nia hatete mai hau katak Rui hau hatene o ho ema Indonesia sira siak malu se bele o ba koalia ho Jaõa Tavares ho Eurico Guterres katak Timor hakarak ukun rasik a‘an ita hotu tenke ukun a‘an, se timor hakarak autonomia ita hotu hakarak autonomia.

“Maibe iha tempu ne’eba hau rona maun boot nia lia fuan sira ne’e hau sente triste tanba wainhira hau ba koalia ho sira nain rua ne’e simu deit diak maibe sira nain rua mak halo fali traisaun entau hau bele mate fali” haktuir Rui Lopez.

Rui Lopez akresenta katak ho naran ida Xanana hau koalia duni Tavares ho Eurico, wainhira iha loron ida ne’ebe hau koalia ho Eurico Gueterres, Eurico Guterres nia ferik oan mos ema culik kedas, Eurico sei hatete mai hau katak saida mak maun boot hakarak uluk mos hau hakarak kedas.

“Tanba uluk iha kalandestin nia laran ema halo traisaun mai hau mak hau ohin loron mate ho autonomia” haktuir Rui hodi lian Eurico nian ba comunidade Suai Loro.

Rui reforsa katak wainhira rona katak Timor hetan duni ukun rasik a’an Xanana rasik mak konvida hau ba haruka hasoru nia (Xanana), hau mos ba hasoru nia hakoak hau hodi hateten Rui aban bain rua hau sei buka fatin diak ida ba o, maibe simu fali maun Xanana nia lia fuan katak lalika diak liu hare fatin ba povu ida ne’ebe susar sira ne’e uluk lai mak bele hare hau.(*)

No comments: