5 Mar 2008

Mari Alkatiri artikula buat ne'ebe ema barak hanoin maibe la dehan sai

Alkatiri: «Xanana Gusmão gosta do poder. Democracia para Xanana é ter todos juntos mas sob o seu comando. Todos falam, mas ele é que manda.»

"Xanana Gusmao gosta hetan poder. Ba Xanana demokrasia ne'e dehan katak ema hotu-hotu tenke hamutuk, maibe nia maka komanda. Hotu-hotu ko'alia, maibe nia maka manda."

Jornal Digital

Quarta Feira, 05.03.2008
Considerou Mari Alkatiri
Timor: «A democracia está em risco»
2008-03-04 07:03:15


Díli – O duplo atentado, 11 de Fevereiro, contra o chefe de Estado timorense, Ramos-Horta, e o primeiro-ministro, Xanana Gusmão, reforçou a tensão inter partidária. Em entrevista à PNN, Mari Alkatiri insistiu que as duvidas sobre o duplo atentado estão a pôr em risco a democracia, para saída da crise apenas aceita que a Fretilin participe no Governo se «for para liderar o Governo.»

Mari Alkatiri, secretário-geral da Fretilin, considerou que se as interrogações do duplo atentado não ficarem esclarecidas podem por em causa o processo democrático em Timor e teme que o impasse da actual situação se torne numa «bomba retardatária».

O secretário-geral da Fretilin afirma que o relato relativo ao ataque contra Xanana Gusmão, «é uma ficção barata» e lembra que Mário Carrascalão, numa entrevista à Lusa, já considerara o mesmo ataque como uma «montagem».

Em entrevista à PNN, Mari Alkatiri realçou mistérios que envolvem o ataque ao primeiro-ministro, segundo fontes do secretário-geral da Fretilin, o veículo de Xanana Gusmão inicialmente apresentava impactos de duas balas, pouco depois foi apresentado com a marca de 16 tiros. «Enviámos imediatamente uma pessoa ao local que tirou fotografias», contou Alkatiri, «dizia-se que o carro tinha ido pela ribanceira abaixo, e depois estava parado na estrada. Só mais tarde é que foi pela ribanceira.»

O secretário-geral da Fretilin continua a afirmar que ainda existem fortes suspeitas relativamente ao atentado. «Como é que o Alfredo Reinado vai atacar a pessoa (Ramos-Horta) que estava a procurar uma solução airosa para si mesmo? Quem foi atacado primeiro, foi o Reinado ou o Presidente da Republica? Se foi o Reinado, segundo os primeiros dados, este terá sido morto uma hora antes. Se foi morto antes, porque que os homens do Reinado e os do Presidente da República ficaram a olhar uns para os outros até ao Presidente chegar?» questionou Alkatiri.

O mesmo responsável político defendeu a necessidade de uma comissão de inquérito independente. «Países que têm aqui presença, nas áreas da justiça ou assessores na área da segurança, não podem ter os seus elementos a fazer parte desta comissão», e sublinha que se os atentados ocorreram «com toda esta presença, e se a investigação incriminar a presença internacional, ou a ONU, a tendência é naturalmente encobrir» e lembrou que existem países que não estão presentes em Timor capazes de efectuar um inquérito independente. Em relação à presença do FBI em Timor, com o objectivo de proceder às investigações sobre os atentados, Alkatiri é céptico: «Ao fim e ao cabo, são instrumentalizados. Mesmo que queiram ser sérios, não podem.» Receia, também, que as conclusões do FBI fiquem apenas nas mãos do Procurador-Geral da Republica e não sejam apresentadas ao público.

Os motivos que levaram ao duplo atentado são ainda um enigma, o secretário-geral da Fretilin sugere que existem indícios que assentam na intenção de Ramos Horta convocar eleições antecipadas. «Presidente da Republica tinha dito claramente que haveria eleições antecipadas em 2009. É claro que quem governa não gosta disso. Estas dúvidas precisam de ser esclarecidas para o bem das pessoas que estão envolvidas. Eu no lugar do Xanana, seria o primeiro a dizer que queria esta investigação fosse feita de forma independente. Eu fui também vítima de tudo isto em 2006» e afirma: «Não vale a pena escudar-se na imunidade e tentarmos encontrar caminhos que não convencem.»

Para Mari Alkatiri a actual crise é a sequência da crise de 2006. «2006 aconteceu porque Xanana queria o poder e não tinha o poder. E agora, depois de estar como primeiro-ministro sentia que não tinha o poder» afirmou o mesmo responsável político. Questionado pela PNN se considera que Xanana Gusmão está a caminho de uma ditadura Alkatiri responde: «Xanana Gusmão gosta do poder. Democracia para Xanana é ter todos juntos mas sob o seu comando. Todos falam, mas ele é que manda.»

«Xanana é um patriota e rejeito que digam que vendeu a pátria aos australianos. Mas Xanana não consegue pensar como Estado, pensa como guerrilheiro. Para ele, a guerrilha é assim. Já quando era líder no tempo da resistência, foi ele que abriu as portas para os partidos todos mas o comando era dele. Ele pensa que tudo tem de continuar assim. Pensa que é o único que consegue ainda congregar todos» considerou Mari Alkatiri.

Para a saída da crise Mari Alkatiri defendeu como primeira medida o fim do Estado de Sitio: «Os cidadãos quando se sentem livres, perdem o medo e podem dizer as verdades.»

O mesmo responsável político considerou que o Estado de Sitio, e Emergência, «está a ser usado para intimidar as pessoas. A população vai-se cansar com todas essas medidas, particularmente nos bairros de Díli. Já estamos a regressar ao tempo da indonésia, as pessoas já não dormem em casa. Bairros de Tunanara, Pité, são jovens que têm medo que a polícia os vá buscar à noite", e qualifica o risco da população se revoltar como "uma bomba retardatária.»

«O poder deve acreditar que a melhor forma de controlar esta população é meter-lhes medo, para não haver manifestações, qualquer outra acção violenta. Não há direito a manifestação, não há direito a reuniões públicas. Costumo reunir em minha casa com muita gente e há alguns dias passaram aqui os polícias a perguntar aos meus seguranças o que é que nós estávamos a fazer» testemunhou Alkatiri.

O secretário-geral da Fretilin, defende «mais do que nunca» eleições antecipadas, e exige a saída do actual Governo o qual «não tem capacidade para sozinho enfrentar as dificuldades» e considerou a AMP (Aliança Maioria Parlamentar, liderada por Xanana Gusmão) como uma «manta de retalhos». Evocando a necessidade de da criação de uma Junta de Salvação Nacional só aceita a participação do seu partido no Governo se «for para liderar o Governo.»

Rui Neumann e Tiago Farinha

(c) PNN Portuguese News Network
http://jornaldigital.com/noticias.php?noticia=15584

4 comments:

Anonymous said...

Alikateri!!!! O kuidadu deit au aman. Orasida Chuck Norris bok ninia esquerda direita mak o sei sai hanesan Alfredo Rainado Alves. Waaataaaaa yahhhh !!!!

Anonymous said...

Imi sei hare. Buat sira ne hotu BREOK mak halo. BREOK mak autor ba krize. BREOK mak otak iha buat ne hotu. Alfredo, Salsinha, Peticionario, Paulo Martins, Longuinhos Monteiro, Fernando Lasanama, inan huing sira ne mesak instrumentos deit. Quando BREOK la pursisa ona sira mak BREOK sei halo fali jebakan foun atu elimina sira. Alfredo mate ona. O asu aman lambe kidung SALSINA kalsina dois hein deit o nian tempo nebe besik ona. BREOK ne asasinu iha ailaran, licik desde 1979 to ohin loron. Matebian sira hanesan David Alex, Hodu, Kilik, sira ne mate hotu iha BREOK nia planu. Ba maluk sira tomak, kulia mak kuidadu deit tamba agora BREOK nia intelijen barak. Mak imi la kuidadu BREOK sei ilimina imi hanesan Afredo Reinado: hetan tiru ida iha matan fukun borus ba kanuruk to liman fuan mos kotu tamba ALFREDO nia liman iha hela kanuruk tamba nia rende tena wainhira F-FDTL prende nia ia Metiaut. Depois penembak jitu ida mak tiru nia hosi rai leten!!!!!!!!
Kuidadu maluk sira!!!!! Kuidadu ho BREOK ka maun bot XANANA!!!!!!

Anonymous said...

Lalika doko rai...
O saburai sedauk hatene se mak Xanana.

Se Xanana la licik hnsa nee, oras nee mos Timor la ukun-an mau-alin. Keta nega ema nia favor, keta haree deit ba ema nia a'at..Tenki brani hateten buat nebee metan nee metan, no buat nebee mutin nee mutin...! Viva Xanana Gusmao, Go to hell Saburai and Alkatiri

Anonymous said...

Keta hanesan ne'e ga hare malu dia-daik ba para povu ne'e bele moris diak. Keta koalia a'at malu hanesan ne'e se ita hanesan ne'e deit Timor sei la ba oin ita lorn kalan koalia deit mak ita nia politik rai laran deit. Ida ne'e hakarak nia mak ukun, ida nebe mos hakarak nia mak ukun. Entau ema hotu ukun deit on imi hili malu fahe kadera ba malu para imi mos bele tur ba.

Lalika tan bosok povo ho elisaun. Imi halo tiha lei elisaun nian to isu mai laheten atu implementa lei ne'e ni nia lalaok ne'e oinsa? Ida idak implemta nia lei tuir nia hakarak no nia gostu deit depois dehan ba publik dehan mlitante ida ne'e la simu avinal lae sira mak haruka ema halo, sira mak suporta hahan no osan povo nebe mak beik no lahatene atu oho malu.

Kuitado ita ida bele uluk moris iha Indonesia tempo ita nia kantiga mak kilat tarutu, ita sanan halimar (mainan) mak kilat nia musan ida nebe ke tiru tiha ona. Husik ona ba tempo ida ne'e, ita hadiak ba no fo fali tempo diak ba ita nia alin sira nebe mak moris iha ukun a'an ida para sira bele hakmatek estuda para bele hadiak nasaun ne'e.

Husu ba bo'ot sira koalia sukat ibun uituan.

Obrigado,