
Ministro de facto, Joao Mendes Goncalves, iha klaran
Iha press release ida hosi governu de facto AMP, Ministru de facto ba Economia e Dezenvolvimento, Joao Mendes Goncalves, atribui kulpa ba FRETILIN nu'udar organizasaun ne'ebe responsavel ba violensia iha Timor-Leste desde 2002 to'o 2006.
Sr. Ministro de facto presiza iha lata. Sr. Ministro de facto iha kulit mahar, ne'ebe taa la han.
Uluk nana'in FRETILIN liu hosi ninia kuadru ho militante sira hatudu ona ezemplu kona-ba maturidade politika, ne'ebe lider sira seluk tuir loloos haktuir maibe la konsege ka lakohi. Hafoin atake hasoru Presidente Horta (PR) Primeiru Ministru de facto, Jose Alexandre Gusmao (JAG), FRETILIN maka organizasaun politika uniku ne'ebe kondena aksaun ne'e. FRETILIN maka organizasaun politika uniku ne'ebe bolu ba nasaun tomak atu tuur hakmatek no kolabora ho Estadu atu buka lalais rezolusaun ba atentadu sira ne'e. FRETILIN maka organizasaun unika ne'ebe halo apelu espesial ida ba ninia militante sira atu kolabora ho Estadu atu kaer ema ne'ebe mak responsavel iha atake ne'e. Buat sira ne'e hotu FRETILIN halo maske FRETILIN la simu nafatin governu de facto AMP ne'e hanesan governu ilejitimu. Ida ne'e maka postura politika ida ho responsabilidade no mos ho maturidade. Ita bele imajina de'it se karik FRETILIN maka kaer governu no atentadu sira ne'e mosu? Ita lalika duvida katak ema sei tun mai Dili hodi halo demo no aproveita halo estragus, sei sunu uma, sei halo violensia tun-sa'e. Iha 2006 bainhira "Crise" mosu, partidu politika hotu-hotu aproveita situasaun hodi avansa sira-nia ajenda politika. Partidu balu ninia presidente maka lidera grupu joven nian ho violensia hodi ba hamriik netik iha Parlamento Nacional, hodi hadau xave Parlamento nian. Presidente JAG rasik ba hamriik iha manifestante sira nia oin hodi dudu tan sira atu komete violensia. Manifestante sira ne'e foin maka sunu hotu uma iha fatin selu-seluk. Aat liu tan, politiku na'in balu, ne'ebe oras ne'e tuur iha Parlamento Nacional, aproveita situasaun ne'e hodi insita tan violensia, insita tan divizaun "lorosa'e-loromonu". Iha "Crise" tinan 2006, tanba politika fo'er no imaturu, politika infantilista hosi "lider" sira ne'e halo ema rihun 100 resin sai refujiadu. Ema 100 resin mate hanesan rezultadu diretu hosi violensia ne'ebe monu. Sira iha objetivu ida de'it, atu hamonu Governo FRETILIN, hodi halo lalais eleisaun foun. Ohin loron FRETILIN hatudu ba Timor-Leste, hatudu ba mundu katak, dalan ba mundansa iha poder politiku maka liu hosi demokrasia, hosi debate, hosi eleisaun, la'os hosi violensia. Ba ida ne'e ita tenke fo parabens ba FRETILIN.
Oras ne'e, ho insidente 11/02, finalmente ita haree hanesan solusaun ba "Crise" 2006 atu mai daudaun. "Peticionario" sira maioria mai hotu ona iha akantonamentu Ai Tarak Laran, ne'ebe governu de facto JAG nian estabelese. Solusaun ne'e la'os mosu tanba JAG nia matenek. Solusaun ne'e mosu tanba Alfredo Reinado ho Gastao Salsinha nia beik. Maske governu JAG hakarak buka fo kredit ba sira nia an rasik, "Peticionario" sira sei haree nafatin katak sira agora dalan laiha ona tanba antes sira tau fiar metin iha ema ne'ebe lidera sira: Alfredo Reinado ho Gastao Salsinha. Agora "Peticionario" sira nia alternativa laiha ona. Acantonamento iha Ai Tarak Laran maka sira nia unika alternativa.
Maibe labele hotu iha ne'e. Bainhira Alfredo Reinado ho Gastao Salsinha sei lori kazu "Peticionario" tun sa'e, politiku na'in balu ne'ebe oras ne'e tuur iha Prlamento Nacional, partidu politiku balu, sira maka fo apoiu maka'as ba Alfredo Reinado ho "Peticionario" sira. Apoiu moral, apoiu politiku, apoiu finanseiru. Politiku na'in sira ne'e maka uza Alfredo Reinado nia naran hodi mana'an votus iha eleisaun parlamentar 2007. Sira uza tan divizaun "lorosa'e/loromonu" hodi halo politika. Talves balu-balu ne'ebe ohin sai deputadu, ohin sai ministru/a, tenke mai oin ona hodi fo sai lia loos. Labele halo "Peticionario" sira sai bode expiatorio ka kambing hitam. Politiku na'in sira ne'ebe maka uluk dudu Alfredo Reinado ho Gastao Salsinha halo sira nia politika fo'er, sira ne'e labele husik liu. Sira tenke hasoru mos justisa hanesan Susar, hanesan Gastao Salsinha, hanesan "Peticionario" sira balu. Liuliu politiku na'in sira ne'ebe fornese farda, fornese osan, fornese hahan ba Alfredo Reinado ho "Peticionario" sira. Liu-liu politiku na'in sira ne'ebe dehan laiha buat ida mak sala bainhira ita ajuda Alfredo Reinado ho ninia grupu sira. Ohin loron se Alfredo Reinado ho "Peticionario" sira sala, entan politiku na'in sira ne'e sala boot liu fali. Sr. Ministru ne'ebe fo sai press release hosi AMP ne'e, nia maka tenke responde uluk tanba nia hatene buat barak. Uluk uza Alfredo Reinado, maibe bainhira Alfredo Reinado mate, sira fasi liman. Alfredo Reinado ita dehan mate beik, maibe politiku na'in sira ne'e labele husik sira halo tan politika fo'er sira ne'e hasoru Timor-oan sira seluk. Ba Gastao Salsinha, bainhira nia entrega an ona, se nia sei moris karik, oras to'o ona ba nia atu fo-sai "lia loos". Ida ne'e maka ninia oportunidade unika.
Sr. Ministro de facto Joao Mendes Goncalves mos tenta dala ida tan habosok ema ho "diabu" komunizmu nian, hodi mete lerek SEARCH Foundation nia istoria. SEARCH Foundation harii duni hosi ex-partidu komunista australiana. Maibe ema sira ne'e harii SEARCH Foundation maka apoia Timor-Leste iha ninia luta ba independensia dezde 1974 to'o ohin loron. Talves Sr. Ministro de facto la koinese di'ak luta ba libertasaun Timor-Leste nian, iha rai-laran no mos iha rai-li'ur. Sr. Ministro de facto mos haluhan tiha katak Timor-Leste iha akordu bilateral ida di'ak ho Cuba, rai komunista. Talves Sr. Ministro de facto mos hakarak bolu atensaun hotu ba ninia kompaneiru iha AMP, Sr. Fernando de Araujo "Lasama", ne'ebe oras ne'e sai PR Interino, tanba foun daudauk "Lasama" fo parabens ba Raul Castro, Presidente Cuba foun, no fo saudasaun ba Fidel Castro, ex-presidente Cuba. Sr. Ministro de facto nia kaben, ne'ebe hanesan emprezaria, halo negosiu ho emprezariu sira hosi China komunista ka lae? La'os komunista sira maka agora harii hela edifisiu Ministro dos Negocios Estrangeiros e Cooperacao? La'os komunista sira maka oras ne'e harii hela Palacio do Presidente iha heliportu? La'os komunista sira maka atu harii QG F-FDTL? Uluk pro-integrasionista ho Intel Jakarta/Suharto nian maka uza "diabu" komunizmu hodi habosok Timor-oan sira hosi FRETILIN. Karik Sr. Ministro de facto Joao Mendes Goncalves hakarak hamosu fali tatika ida ne'e, ne'ebe nia rasik mos envolve hotu iha 1975?
Tuir loloos Sr. Ministro de facto iha netik kakutak uitoan atu labele uza situasaun ida ohin nian atu insita fali tensaun foun. FRETILIN loke ona dalan atu husu kolaborasaun ema hotu-hotu nian iha manejamentu ba konflitu ne'e. FRETILIN mos ejije komisaun inkieritu independente internasional ida atu investiga didi'ak kazu atentadu ne'e, ne'ebe Sr. Ministro de facto ho ninia governu de facto, AMP, maka tuir loloos iha responsabilidade. Enves, dala ida tan, hanesan iha "Crise" 2006, Sr. Ministro de facto aproveita situasaun atu halo manas tan situasaun, atu dada atensaun dook tiha hosi kestaun loloos. Ida ne'e hatudu imaturidade politika hosi ema ne'ebe laiha kapasidade politika nein intelektual. Ema ne'ebe hein oportunidade sertu atu buka buat ne'ebe di'ak ba sira an rasik. Di'ak liu Sr. Ministro de facto ko'alia ho ninia Secretario de Estado na'in rua - Defesa ho Seguransa - Sr. Julio Tomas Pinto ho Sr. Francisco Guterres - tansa maka seguransa iha PR ho JG nia fatin la metin. Tansa maka Alfredo Reinado ho Gastao Salsinha bele hamosu atentadu ida hanesan ne'e. Ou, di'ak liu Sr. Ministro de facto husu diretamente ba ninia Primeiro Ministro de facto, Jose Alexandre Gusmao ka JAG, tanba nia rasik maka Ministro de Defesa e Seguransa. Ka Sr. Ministro de facto buka soe foer ba ema nia matan hodi hamosu fali krize foun? Hodi nine'e atu Sr. Ministro de facto ho ninia kroni sira bele fasi liman? La hetan boy!!! Atentadu sira mosu iha governu ilejitimu AMP nia mandatu tanba ministru ho sekretariu inkompetente sira hanesan Sr. Ministo de facto, Joao Mendes Goncalves. Antes hatudu liman ba ema seluk, haree uluk ita-boot nia an rasik. Se lae maka "Crise" ne'e sei la hetan rezolusaun. Karik Sr. Ministro de facto laran-metin hela ba ninia passaporte australiano karik?... Husu boot aviaun semo lalais!
Australian Associated Press MediaNet Press Releases February 28, 2008
Media Release: Republica Democratica De Timor-Leste
Government of East Timor Blames Fretilin for Establishing a Climate of Violence
The Government of East Timor today blasted the opposition Fretilin party for creating a climate of violence during their tenancy, between 2000 and 2006, that led to a collapse of national stability.
In a Fretilin media release distributed by the Search Foundation, Australia on February 25, Mari Alkatiri and Luolo appealed for calm, ironic considering they were the Government of the day responsible for the actions and activities that led to the violence.
The Search Foundation, states on its website it "was established in 1990 as part of the decision by the Communist Party of Australia to cease being a political party and to support the establishment of the New Left Party. The purposes of SEARCH were to hold and preserve the assets of the Communist Party of Australia and to make the income from those assets available for the political perspectives and projects which the Communist Party of Australia had democratically determined through its last two congresses. "
...
For further information, please contact: Mr. Joao Goncalves, Minister for Economic Development,mobile +670 723 0024
SOURCE: Republica Democratica De Timor-Leste
No comments:
Post a Comment